كروسينسكى ( مترجم : مهراب اميرى )
187
ده سفرنامه ( فارسى )
با محمولهاى از چوب عبور مىكند راه عبور سواره را مسدود مىنمايد ( من از روى تجربه شخصى خودم صحبت مىكنم ) خانهها معمولا نمائى زشت و كثيف دارند . بطورى كه مىدانيم شيراز اخيرا به وسيله آغا محمد خان زيان فراوانى ديد حصار و برج و باروى محكم شهر را ، به اضافه چند دستگاه از بهترين عمارات شيراز را با خاك يكسان نمود دور شهر خندق عظيمى وجود داشت كه پس از ويرانى قلعه دستور داد تا آن را نيز پر نمودند . من درباره گزافهگوئىها و مطالب ستايشآميزى كه توضيحا متفقا درباره شيراز نوشتهاند شك و ترديد دارم اما براى من غير ممكن است كه بگويم تمام مطالبى كه سعدى و حافظ درباره شيراز گفتهاند نادرست مىباشد چرا كه آنها به شيوه هر شاعرى با شور و حرارت از شهر و زادگاه خود سخن گفتهاند . بيشتر عمارات و ساختمانهاى مهم در اثر هواى نامساعد شيراز خراب و از حيز انتفاع افتادهاند با اينكه حافظ به ما مىگويد كه آبوهواى شيراز در دنيا نظير ندارد ليكن در ايامى كه در شيراز اقامت داشتم اغلب درجه حرارت بالاى صد را نشان مىداد و هرگز درجه حرارت به زير نود نرسيده بود ولى با اين وصف من هيچگاه اخطار حافظ را فراموش نمىكنم كه مىگويد : شيراز و آب ركنى و آن باد خوش نسيم * عيبش مكن كه خال رخ هفت كشور است مسافرينى كه قبل از ويرانى و حمله آغا محمد خان از شيراز ديدن كردهاند هيچكدام از آثار و بناهاى مجلل تاريخى شيراز سخنى نمىگويند اليريوس Olearius كه در سال 1615 از شيراز ديدن كرده مىنويسد در اين شهر بيش از ده هزار خانه وجود ندارد ليكن خرابههاى آن مساحتى به وسعت دو مايل را در بر